چرا لثه خونریزی می‌کند؟ علت خونریزی لثه و راه‌های درمان
خونریزی لثه یکی از مشکلات شایع دهان و دندان است که بسیاری از افراد آن را هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان تجربه می‌کنند. بعضی افراد خونریزی لثه را طبیعی می‌دانند و تصور می‌کنند علت آن مسواک زدن شدید یا استفاده از نخ دندان است، اما خونریزی مکرر لثه معمولاً نشانه‌ای است که نباید نادیده گرفته شود.
در بسیاری از موارد، علت خونریزی لثه تجمع پلاک میکروبی و التهاب لثه است؛ اما عوامل دیگری مانند جرم دندان، بیماری‌های لثه، روش نادرست مسواک زدن، تغییرات هورمونی، مصرف برخی داروها و بعضی بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
در این مقاله بررسی می‌کنیم چرا لثه خونریزی می‌کند، چه زمانی این مشکل جدی است، چگونه می‌توان آن را درمان کرد و برای جلوگیری از خونریزی لثه چه کارهایی باید انجام داد.
خونریزی لثه نشانه چیست؟
خونریزی لثه می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، اما یکی از شایع‌ترین علت‌ها التهاب لثه یا ژنژیویت است.
وقتی پلاک میکروبی به‌خوبی از روی دندان‌ها پاک نشود، باکتری‌های موجود در پلاک می‌توانند باعث تحریک و التهاب بافت لثه شوند. در نتیجه لثه ممکن است قرمز، متورم و حساس شود و هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن خونریزی کند.
در صورتی که التهاب لثه درمان نشود، ممکن است بیماری به مراحل پیشرفته‌تر برسد و بافت‌ها و استخوان نگهدارنده دندان را تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین خونریزی مکرر لثه نباید به عنوان یک اتفاق کاملاً طبیعی در نظر گرفته شود.
مهم‌ترین علت‌های خونریزی لثه
۱. تجمع پلاک دندانی
پلاک دندانی یکی از مهم‌ترین عوامل التهاب و خونریزی لثه است.
پلاک یک لایه چسبنده حاوی باکتری است که به صورت طبیعی روی دندان‌ها تشکیل می‌شود. اگر مسواک زدن و تمیز کردن بین دندان‌ها به‌درستی انجام نشود، پلاک می‌تواند در اطراف لثه تجمع پیدا کند.
باکتری‌های موجود در پلاک باعث تحریک لثه شده و ممکن است خونریزی ایجاد کنند.
۲. جرم دندان
اگر پلاک برای مدت طولانی روی دندان باقی بماند، می‌تواند با مواد معدنی موجود در بزاق ترکیب شده و به جرم سخت تبدیل شود.
جرم دندان با مسواک معمولی به‌طور کامل از بین نمی‌رود و می‌تواند محل مناسبی برای تجمع پلاک و باکتری باشد.
در چنین شرایطی ممکن است لثه‌ها دچار التهاب، قرمزی، تورم و خونریزی شوند.
برای اطلاعات بیشتر درباره جرم‌گیری می‌توانید مقاله «جرم‌گیری دندان؛ آیا جرم‌گیری به دندان آسیب می‌زند؟» را نیز مطالعه کنید.
۳. مسواک زدن با فشار زیاد
برخلاف تصور بعضی افراد، مسواک زدن شدید به معنی تمیزتر شدن دندان‌ها نیست.
فشار زیاد هنگام مسواک زدن می‌تواند باعث تحریک یا آسیب به لثه شود و در برخی افراد خونریزی ایجاد کند.
بهتر است از مسواک با برس مناسب استفاده کنید و دندان‌ها و لثه را با فشار ملایم و تکنیک صحیح تمیز کنید.
۴. استفاده نادرست از نخ دندان
اگر نخ دندان را با فشار زیاد یا به شکل نادرست وارد فضای بین دندان‌ها کنید، ممکن است به لثه آسیب وارد شود.
با این حال، اگر به‌تازگی نخ دندان کشیدن را شروع کرده‌اید، ممکن است در روزهای اول مقداری خونریزی مشاهده کنید؛ به‌خصوص اگر لثه‌ها از قبل ملتهب باشند.
اگر خونریزی ادامه‌دار باشد، بهتر است وضعیت لثه توسط دندانپزشک بررسی شود.
۵. بیماری لثه
التهاب لثه در صورت عدم درمان می‌تواند پیشرفت کند و به بیماری‌های پیشرفته‌تر لثه مانند پریودنتیت تبدیل شود.
در بیماری لثه ممکن است علائم دیگری مانند:
- بوی بد دهان
- تورم و قرمزی لثه
- عقب‌رفتگی لثه
- حساس شدن دندان‌ها
- درد یا ناراحتی هنگام جویدن
- ایجاد فاصله بین دندان‌ها
- لق شدن دندان‌ها
نیز دیده شود.
بیماری‌های پیشرفته لثه می‌توانند به بافت‌ها و استخوان اطراف دندان آسیب برسانند و در موارد شدید حتی منجر به از دست رفتن دندان شوند.
۶. تغییرات هورمونی
تغییرات هورمونی می‌تواند حساسیت لثه را افزایش دهد.
برای مثال، در دوران بارداری تغییرات هورمونی ممکن است باعث افزایش واکنش لثه به پلاک دندانی شود و احتمال التهاب و خونریزی افزایش پیدا کند.
در این شرایط رعایت دقیق بهداشت دهان و معاینه منظم دندانپزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
۷. مصرف بعضی داروها
برخی داروها می‌توانند روی لثه یا میزان خونریزی تأثیر بگذارند.
اگر پس از شروع یک داروی جدید متوجه افزایش خونریزی شدید، دارو را خودسرانه قطع نکنید و موضوع را با پزشک یا دندانپزشک در میان بگذارید.
۸. تغذیه نامناسب
کمبود بعضی مواد مغذی می‌تواند سلامت لثه و بافت‌های بدن را تحت تأثیر قرار دهد.
رژیم غذایی متعادل و دریافت کافی مواد مغذی برای سلامت دهان و دندان اهمیت دارد.
اگر خونریزی لثه شدید، مکرر یا همراه با علائم دیگری باشد، نباید علت آن را صرفاً به تغذیه نسبت داد و بهتر است بررسی پزشکی انجام شود.
۹. برخی بیماری‌های زمینه‌ای
در بعضی موارد خونریزی غیرطبیعی لثه می‌تواند با بیماری‌های زمینه‌ای یا مشکلات مربوط به انعقاد خون ارتباط داشته باشد.
اگر خونریزی لثه شدید یا مداوم است و همراه با خونریزی‌های غیرعادی دیگر در بدن یا کبودی‌های بی‌دلیل مشاهده می‌شود، بهتر است موضوع توسط پزشک بررسی شود.
آیا خونریزی لثه طبیعی است؟
خونریزی مکرر لثه طبیعی محسوب نمی‌شود.
ممکن است یک بار به دلیل مسواک زدن شدید یا آسیب جزئی، خونریزی ایجاد شود؛ اما اگر تقریباً هر بار که مسواک می‌زنید یا نخ دندان می‌کشید لثه خونریزی می‌کند، بهتر است علت آن بررسی شود.
در بسیاری از موارد، علت ساده و قابل درمان است؛ اما گاهی خونریزی می‌تواند نشانه بیماری لثه باشد.
آیا خونریزی لثه نشانه کمبود ویتامین است؟
کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد مغذی می‌تواند با مشکلات لثه و خونریزی همراه باشد، اما شایع‌ترین علت خونریزی لثه معمولاً تجمع پلاک و التهاب لثه است.
بنابراین نباید هر نوع خونریزی لثه را فقط به کمبود ویتامین نسبت داد.
اگر خونریزی ادامه‌دار باشد، ابتدا باید وضعیت لثه و بهداشت دهان بررسی شود و در صورت نیاز، پزشک آزمایش‌ها یا بررسی‌های بیشتری را توصیه کند.
آیا جرم دندان باعث خونریزی لثه می‌شود؟
بله، جرم دندان می‌تواند یکی از عوامل مهم التهاب و خونریزی لثه باشد.
جرم سطح سختی ایجاد می‌کند که پلاک و باکتری‌ها می‌توانند روی آن تجمع پیدا کنند. این مسئله می‌تواند باعث التهاب لثه شود.
در چنین شرایطی، مسواک به‌تنهایی نمی‌تواند جرم را از بین ببرد و ممکن است پاکسازی حرفه‌ای توسط دندانپزشک لازم باشد.
درمان خونریزی لثه چیست؟
درمان خونریزی لثه به علت آن بستگی دارد.
اگر علت خونریزی التهاب لثه ناشی از پلاک باشد، بهبود بهداشت دهان و پاکسازی حرفه‌ای می‌تواند بخش مهمی از درمان باشد.
در صورت وجود جرم زیاد، دندانپزشک ممکن است جرم‌گیری را توصیه کند.
اگر بیماری لثه پیشرفته‌تر باشد، ممکن است درمان‌های تخصصی‌تری لازم باشد.
بنابراین درمان خونریزی لثه بدون مشخص کردن علت آن همیشه روش درستی نیست.
چگونه خونریزی لثه را در خانه کاهش دهیم؟
برای کاهش احتمال خونریزی لثه و بهبود سلامت دهان می‌توان چند اقدام ساده انجام داد:
مسواک زدن منظم
دندان‌ها را روزانه حداقل دو بار با مسواک مناسب تمیز کنید.
مسواک را با فشار زیاد روی لثه حرکت ندهید و از تکنیک صحیح استفاده کنید.
تمیز کردن بین دندان‌ها
استفاده روزانه از نخ دندان یا سایر ابزارهای مناسب برای تمیز کردن فضای بین دندان‌ها به کاهش تجمع پلاک کمک می‌کند.
مراجعه برای معاینه
اگر خونریزی مکرر است، بهتر است دندانپزشک علت آن را بررسی کند.
جرم‌گیری در صورت نیاز
اگر جرم زیادی روی دندان‌ها وجود داشته باشد، ممکن است دندانپزشک پاکسازی حرفه‌ای را توصیه کند.
ترک سیگار
سیگار می‌تواند سلامت لثه را تحت تأثیر قرار دهد و خطر بیماری‌های لثه را افزایش دهد.
آیا هنگام خونریزی لثه باید مسواک زدن را متوقف کنیم؟
خیر، در اغلب موارد توقف کامل مسواک زدن راه‌حل مناسبی نیست.
اگر علت خونریزی تجمع پلاک و التهاب لثه باشد، کنار گذاشتن مسواک می‌تواند باعث افزایش پلاک و بدتر شدن التهاب شود.
بهتر است با یک مسواک مناسب و فشار ملایم به بهداشت دهان ادامه دهید.
اگر خونریزی شدید است یا هنگام مسواک زدن درد زیادی دارید، بهتر است برای بررسی علت به دندانپزشک مراجعه کنید.
آیا نخ دندان باعث خونریزی لثه می‌شود؟
خود نخ دندان نباید باعث آسیب به لثه شود، اما استفاده نادرست می‌تواند باعث تحریک و خونریزی شود.
اگر لثه‌ها به دلیل تجمع پلاک ملتهب باشند، ممکن است در روزهای ابتدایی استفاده از نخ دندان خونریزی مشاهده شود.
با ادامه بهداشت صحیح، در بسیاری از موارد وضعیت لثه بهتر می‌شود. با این حال، اگر خونریزی ادامه پیدا کرد، بهتر است علت آن بررسی شود.
خونریزی لثه در بارداری
تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند باعث حساس‌تر شدن لثه‌ها نسبت به پلاک شود.
در نتیجه ممکن است لثه‌ها راحت‌تر متورم یا دچار خونریزی شوند.
رعایت بهداشت دهان در این دوران اهمیت زیادی دارد و مراجعه به دندانپزشک برای معاینه و دریافت توصیه‌های مناسب می‌تواند به حفظ سلامت دهان و دندان کمک کند.
چه زمانی خونریزی لثه جدی است؟
در موارد زیر بهتر است خونریزی لثه را جدی بگیرید و برای معاینه اقدام کنید:
- خونریزی به صورت مکرر اتفاق می‌افتد.
- خونریزی بدون تحریک مشخص ایجاد می‌شود.
- لثه‌ها متورم یا قرمز هستند.
- لثه‌ها هنگام مسواک زدن مرتب خونریزی می‌کنند.
- بوی بد دهان به صورت مداوم وجود دارد.
- لثه‌ها عقب رفته‌اند.
- دندان‌ها لق شده‌اند.
- هنگام جویدن درد یا ناراحتی دارید.
- بین دندان‌ها فاصله جدید ایجاد شده است.
- خونریزی شدید است یا به‌راحتی متوقف نمی‌شود.
- همراه با خونریزی لثه، کبودی‌های غیرعادی یا سایر خونریزی‌ها نیز وجود دارد.
چگونه از خونریزی لثه جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از خونریزی لثه تا حد زیادی به مراقبت روزانه از دهان بستگی دارد.
برای حفظ سلامت لثه:
- روزانه دو بار مسواک بزنید.
- فضای بین دندان‌ها را روزانه تمیز کنید.
- از فشار زیاد هنگام مسواک زدن خودداری کنید.
- مصرف مواد غذایی بسیار شیرین را محدود کنید.
- سیگار و دخانیات را کنار بگذارید.
- به صورت منظم برای معاینه دندانپزشکی مراجعه کنید.
- در صورت تشکیل جرم، پاکسازی حرفه‌ای را طبق توصیه دندانپزشک انجام دهید.
سوالات متداول درباره خونریزی لثه
چرا لثه هنگام مسواک زدن خونریزی می‌کند؟
یکی از شایع‌ترین علت‌ها التهاب لثه ناشی از تجمع پلاک و جرم دندان است. استفاده از مسواک با فشار زیاد نیز می‌تواند باعث تحریک لثه شود.
آیا خونریزی لثه طبیعی است؟
خونریزی مکرر لثه طبیعی محسوب نمی‌شود و بهتر است علت آن بررسی شود.
آیا جرم‌گیری خونریزی لثه را درمان می‌کند؟
اگر علت خونریزی تجمع جرم و التهاب لثه باشد، پاکسازی حرفه‌ای می‌تواند بخش مهمی از درمان باشد. با این حال، درمان دقیق به علت خونریزی بستگی دارد.
آیا مسواک نزدن باعث خونریزی بیشتر می‌شود؟
بله. اگر علت خونریزی التهاب ناشی از پلاک باشد، کنار گذاشتن مسواک می‌تواند باعث تجمع بیشتر پلاک و تشدید التهاب شود.
آیا خونریزی لثه نشانه بیماری لثه است؟
خونریزی می‌تواند یکی از علائم اولیه بیماری لثه باشد، اما برای تشخیص دقیق باید وضعیت لثه توسط دندانپزشک بررسی شود.
آیا خونریزی لثه در بارداری طبیعی است؟
تغییرات هورمونی دوران بارداری می‌تواند حساسیت و التهاب لثه را افزایش دهد، اما خونریزی مکرر همچنان نیازمند توجه و رعایت دقیق بهداشت دهان است.
چه زمانی برای خونریزی لثه به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
اگر خونریزی مکرر، شدید یا طولانی‌مدت است یا با تورم، درد، بوی بد دهان، عقب‌رفتگی لثه یا لق شدن دندان همراه شده است، بهتر است برای معاینه مراجعه کنید.
جمع‌بندی
خونریزی لثه معمولاً نشانه‌ای است که نباید نادیده گرفته شود. در بسیاری از افراد، تجمع پلاک و جرم و التهاب لثه علت اصلی خونریزی است، اما عوامل دیگری مانند روش نادرست مسواک زدن، تغییرات هورمونی، بعضی داروها و برخی بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
رعایت بهداشت روزانه دهان، مسواک زدن با روش صحیح، تمیز کردن فضای بین دندان‌ها و مراجعه منظم به دندانپزشک می‌تواند به پیشگیری از بیماری‌های لثه کمک کند.
اگر لثه‌های شما مرتب هنگام مسواک زدن یا نخ دندان خونریزی می‌کنند، بهتر است به جای نادیده گرفتن آن، علت مشکل را پیدا کنید. تشخیص زودهنگام بیماری‌های لثه می‌تواند از پیشرفت آن و آسیب به بافت‌های نگهدارنده دندان جلوگیری کند.
توجه: این مقاله با هدف ارائه اطلاعات عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک یا دندانپزشک نیست. در صورت خونریزی شدید، مداوم یا غیرعادی، مراجعه برای بررسی علت ضروری است.